Konkurs gwary ¶l±skiej
data dodania: 2012-04-11
Z prawdziw± przyjemno¶ci± pragniemy ogłosić, że uczennice klasy V "c" – Patrycja Cepa oraz Claudia Karpińska zakwalifikowały się do II etapu konkursu recytatorskiego w gwarze ¶l±skiej "¦l±ska Ojczyzna Polszczyzna". Uczennice pracuj± pod opiek± polonistek: Eweliny Rozmus oraz Gabrieli Iwanek-Wilk.
I etap konkurs odbył się dnia 04.04.2012 r. W Bibliotece Miejskiej w Mysłowicach. Komisja, w skład której weszli nauczyciele akademiccy z Katedry Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej Uniwersytetu ¦l±skiego - prof. dr hab. Helena Synowiec oraz dr Danuta Krzyżyk, oceniła recytację 90 uczestników, bior±c pod uwagę: dobór tekstów, zachowanie cech gwarowych, sposób wygłaszania oraz kontakt ze słuchaczami.
Serdecznie gratulujemy Patrycji i Claudii oraz ich opiekunkom. Życzymy powodzenia w II etapie konkursu!
Poniżej zamieszczamy konkursowe teksty.
Witom wos pieknie. Przyjechałak z Imielynio, kaj chodza do piontyj klasy szkoły powszychnyj. Nazywom się Patrycja Cepa, a w mojij rodzinie wszystkie chopy, to jest moj pradziadek, dziadek, łojciec i ujek, fedrowali abo fedrujom wongiel.. Wszystkie chopy, co robiom na grubie, majom swoje ¶wiynto, a patronkom jes ¶wiynto Barborka. Jejij figora stoji na kożdyj grubie w cechowni i ni ma nikogo, łod sztajgra, aże po hajera czy ¶lepra, coby przed szychtom niy pożykoł do ¶wiyntyj Barborki abo się ino przeżegnoł.
Jo żek się urodziła czwortego grudnia, a wtedy jak wiecie łobchodzi sie ¶wiynto Barborki. Bez to na drugie łojciec z matkom mi dali to piykne imie.
¦wiynto Barborka jest patronkom górników bez to, bo kiejsik, jak niy było łojca w chałpie, to sie nawrociła na krze¶cijaństwo, bo przed tym była pogankom. Kiyj łojciec przijechoł i łobejrzoł, że cera wszystkie bożki powyciepywała ze dwora i postawiła krziż, to się tak łokropnie rozjargoł i zecion jejij gowa mieczym. Ledwo co to zrobił, to zarozki łotwarło się niebo i pieron piznoł w ziymia, i trefił w wyrodnego łojca, co ani niy poczuł jak przeszed na tamtyn ¶wiat. Trefiło to akurat na czwortego grudnia, ka¶ w trzecim wieku po Chrystusie. Z łojca, co zabił własno cera zostoł ino wongiel i łod tego czasu ¶wiynto Barborka jes patronkom górników.
Do dzisiyjszego dnia czworty grudziyń jes ¶wiyntym wszyskich górnikow i w tyn dziyń żodyn ¶nich niy idzie na gruba, i niy zjyżdżo, ino w paradnych łachach idom do ko¶cioła z fanom, a potym goszczom się w swojich chałpach, kaj czasym idzie posuchać jak se łosprowiajom ło skarbniku, wtory miyszko i łazi po dole na grubie.
Krystyna Sajdok Podróż do Ľródeł ¶l±skiej tradycji Mysłowice 1995, s.97
Witom Wos moi roztomili. Przyjechałak tu do wos z Imielynio, kaj chodza do piontyj klasy szkoły powszychnyj. Imielyń to małe, gryfne miasteczko, kaj ludzie som dobrzy i pobożni.
Jak w całyj Polsce tak i u nos bardzo uroczy¶cie obchodzi się Boże Ciało. Ta uroczysto¶ć przipado na jedynosty dziyń po niydzieli Zielonych ¦wiontek i trwo bez cołki tydziyń. Cołkie miasto szykuje sie do procesyje, kiero idzie głownymi drogami a beztydziyń ino wele ko¶cioła. Na procesyjo, każdy się piyknie łoblyko. Dzieci som po biołu, a baby, wtore majom to łoblykajom się w ¶lonskie stroje. Stroji się tysz drogi, kaj przechodzi procesyjo. Kożdy jes rod, że wele jego chałpy idzie procesyjo z Monstrancjom i besto staro się jak najlepi przirychtować kwiotkami, i jakimi¶ ¶wiyntymi łobrozkami łokna łod swoji chałpy. Co jaki¶ czos som piyknie łomojone kwiotkami i modymi brzozkami łontorze, przy wtorych farorz z Monstrancjom, kapelonki i wszystkiy ludziska klynkajom i ¶piywajom pobożne piy¶ni. Przed całom procesyjom idzie pora małych, gryfnie wyrychtowanych dziołszkow i rozciepujom płatki z kwiotkow.
Downij, a czasym jeszcze terozki, tyn wto szed w procesyji, to urywoł z brzozek co mojom łontorze trocha gałonzkow i nios je do chałpy. Wrożoł je przi chlywiku i na polu, coby sie darzyło, i żodne chrobajstwo, ani inksze diosectwo sie niy plyniło. Kiedy¶ jeszcze chopy kruszyli listki z brzozki abo lipy, jak była na procesyji, i rozciepywali je z ziornym po polach jak sioli , coby chleba było do¶ i niczygo nikomu nie brakło. Zbiyrało sie tyż płatki z kwiotków, co dziołszki rozciepywały, i trzymało się je w chałpie, coby szczyń¶cie przyniysły, na pamiontka tego, że Pan Jezus chodził po kwiotkach, co Mu ciepali pod nogi w Jerozolimie. Był tyz zwyczoj stowianio wele stodoł i chlywow modych drzewek abo żyrdzi, co je nazywali bożymi stodołami.
Terozki w Imielyniu niy zanosi się już brzozek do dom, ale procesyjo łonczy ludzi ze sobom w rzykaniu i łodawaniu czci Panu Bogu, wtory wszystkim błogosławi, ludziom, chałpom i całyj naszyj ziymi.
Krystyna Sajdok Podróż do Ľródeł ¶l±skiej tradycji Mysłowice 1995, s.71
